Gratowanie – co to jest?
Gratowanie polega na wygładzaniu ostrych krawędzi oraz usuwaniu zadziorów i nierówności powstających na obrabianym materiale. Ich pozostawienie może utrudniać wykonywanie kolejnych etapów procesu produkcji danego elementu lub uniemożliwić dopasowanie go do innych. Usuwanie ostrych krawędzi – a dokładniej ich zaokrąglenie, stępienie lub sfazowanie – pozwala na prawidłowe połączenie wszystkich detali.
Gratowanie minimalizuje także ryzyko uszkodzeń mechanicznych, które mogłyby być spowodowane przez zadziory i nierówności, a ponadto korzystnie wpływa na estetykę obrabianego przedmiotu. Gratowanie znajduje zastosowanie między innymi w branżach medycznej, motoryzacyjnej czy lotniczej.
Jak wykonać gratowanie krawędzi?
By gratowanie przebiegło prawidłowo, musi zostać wykonane przy wykorzystaniu precyzyjnych i specjalistycznych narzędzi. Do gratowania służy gratownik – proste narzędzie ręczne, składające się z oprawki oraz wymiennych ostrzy. Dobrej jakości gratownik umożliwia usuwanie krawędzi metalu z elementów miedzianych, aluminiowych czy żeliwnych, ale sprawdza się również w przypadku wyrobów syntetycznych.
Podstawową, a zarazem najprostszą metodą gratowania jest obróbka ręczna. To optymalny sposób na gratowanie detali, które wymaga bardzo dużej precyzji. Obróbka manualna jest stosowana przede wszystkim w produkcji jednostkowej, nieco rzadziej w seryjnej – zwykle wtedy, gdy konieczne jest wytworzenie elementu o skomplikowanym kształcie. Inną metodą gratowania jest obróbka ręczno-maszynowa. W tym celu jednak wykorzystuje się już szlifierki taśmowe oraz takie narzędzia jak ściernice, frezy pilnikowe czy szczotki trzpieniowe.
Jaki gratownik wybrać?
Gratowanie pozwala na skuteczne usuwanie ostrych krawędzi metalu, zadziorów i nierówności. By jednak było ono efektywne, musi zostać przeprowadzone przy użyciu odpowiednio dobranego narzędzia. Czym powinno się ono wyróżniać? Dobry gratownik to taki, który jest wykonany z wytrzymałych, odpornych na uszkodzenia materiałów. W przypadku ostrzy najczęściej jest to stal szybkotnąca HSS, która jest też wykorzystywana w produkcji innych narzędzi skrawających.
Ostrza w gratowniku z reguły są wymienne, co znacząco zwiększa funkcjonalność oraz możliwości zastosowania narzędzia. Ważnym elementem jest także uchwyt gratownika – powinien on być wykonany z materiału, który zapobiega ślizganiu się narzędzia w dłoni. Dla zwiększenia komfortu uchwyt gratownika powinien być również specjalnie wyprofilowany, dzięki czemu pewnie leży on w dłoni. Przy bardziej wymagających pracach, wartym rozważenia rozwiązaniem może być też gratownik z trzpieniem teleskopowym, która umożliwia regulację zasięgu.